Wielkanoc w Hiszpanii – wszystko o Semana Santa
Spis treści
Czy Hiszpanie jedzą na Wielkanoc jajka i mazurka? Przychodzi do nich zajączek Wielkanocny? O co chodzi w przebraniach à la Ku Klux Klan? Czym są pasos? Jak wyglądają tradycje i zwyczaje na Wielkanoc w Hiszpanii? W którym mieście warto zobaczyć obchody Semana Santa? Zapraszamy Cię do tego wpisu, w którym przybliżymy Ci trochę hiszpańskiej tradycji wielkanocnej. Podzielimy się też naszymi wrażeniami z Wielkiego Tygodnia w Andaluzji. Jeśli interesuje Cię tematyka świąt w Hiszpanii, koniecznie przeczytaj artykuł o Bożym Narodzeniu.
Wielkanoc w Hiszpanii - najbardziej emocjonujący tydzień
Semana Santa to bez wątpienia najbardziej emocjonujące święto w Hiszpanii. Warto choć raz spędzić Wielkanoc w kraju Cervantesa, nawet jeśli, jak my, nie jesteś osobą wierzącą ani praktykującą. Obchody Semana Santa w Hiszpanii są bowiem wydarzeniem, które porusza dogłębnie i jest wyjątkowym przeżyciem. Hiszpanie z ogromnym zaangażowaniem biorą udział w procesjach. Ulice zarówno w dzień, jak i w nocy wypełniają się muzyką, kwiatami, pochodami i ludźmi, którzy bacznie obserwują to niecodzienne zjawisko.
Wielkanoc w Hiszpanii - najważniejsze dni
Każde hiszpańskie miasto i miasteczko ma swoje własne tradycje wielkanocne i w każdym przebieg Semana Santa wygląda nieco inaczej. Jednak kalendarz wydarzeń wszędzie jest dość podobny.
Obchody Semana Santa w Hiszpanii rozpoczynają się w Domingo de Ramos, czyli Niedzielę Palmową, upamiętniającą wejście Jezusa do Jeruzalem. Jest to dzień, w którym Hiszpanie udają się na mszę z gałązkami oliwnymi lub liśćmi palm utkanymi charakterystyczny splot. Wtedy też odbywają się pierwsze procesje, które mają radosny charakter.
Poniedziałek, Wtorek i Środa Wielkanocna – to dni, w których również odbywają się procesje, jednak mają one mniejsze znaczenie.
Jueves Santo, czyli Wielki Czwartek upamiętnia ostatnią kolację Jezusa z apostołami. To dzień w którym wieczorem rozpoczynają się najważniejsze procesje.
Viernes Santo, czyli Wielki Piątek, to dzień w którym odbywają się najbardziej podniosłe parady, nieraz w kompletnej ciszy, upamiętniające schwytanie i ukrzyżowanie Jezusa.
Sábado Santo, nazywane też Sábado de Gloria, Czyli Wielka Sobota to smutny dzień, który Hiszpanie często spędzają w ciszy i w wielu miastach nie odbywają się wtedy procesje. W nocy z soboty na niedzielę w kościołach zapalane są świece, będące zapowiedzią zmartwychwstania i odbywa się czuwanie.
Domingo de Pascua lub Domingo de Resurrección, czyli Wielka Niedziela to najważniejszy dzień obchodów Semana Santa w Hiszpanii. Procesje mają wtedy radosny charakter, często kończą się spotkaniem postaci Maryi z Jezusem.
W Hiszpanii Poniedziałek Wielkanocny nie jest już traktowany jako święto i jest zwykłym dniem pracującym.
Procesje na Semana Santa
Każda z procesji jest inna, ponieważ przedstawia inny moment z biblii. Podczas procesji wyprowadza się z kościołów pasos, czyli pięknie zdobione ołtarze z figurami Matki Boskiej i Jezusa. Robione są one specjalnie na obchody wielkanocne. W proces ich tworzenia i dekorowania nieraz zaangażowana jest cała lokalna społeczność należąca do danej parafii. Jeden taki ołtarz może ważyć nawet 1500 kg i niesiony jest z ogromnym wysiłkiem przez costaleros.
Nieść paso to jedno z większych wyróżnień jakich można doświadczyć. Po wyjściu z kościoła paso przemierza najważniejsze ulice miasta, a jedna taka procesja może trwać kilka godzin. Costaleros często robią krótkie przystanki na odpoczynek. Wtedy można się dokładnie przyjrzeć zdobieniom ołtarzy, które są naprawdę imponujące! Costaleros zagrzewani są do dalszej drogi przez wiwatujący tłum i jednego przewodnika – capataz, który prowadzi paso. Jego okrzyk dodający otuchy dźwigającym ciężkie figury. To z pewnością jedno z bardziej przejmujących przeżyć, jakie było nam dane doświadczać podczas Semana Santa w Hiszpanii.
Postacie na procesjach Semana Santa
W procesjach biorą też udział charakterystyczne postacie – pokutnicy zwani nazarenos. Przebrani są w stroje z zakrytą twarzą i wysokim sterczącym kapturem przywołującym na myśl całkiem słusznie ku klux klan. To właśnie na nazarenos inspirowali się członkowie amerykańskiej rasistowskiej organizacji. W zależności od dnia i charakteru procesji ich stroje mają różny kolor. Pokutników zawsze prowadzą specjalnie wyznaczone osoby, które niosą dość sporych rozmiarów krzyż
W procesjach organizowanych w czwartek i piątek biorą udział również kobiety przebrane w żałobne stroje. Zdarza się również, że w paradach idą żołnierze legionów rzymskich. Procesjom, w szczególności na południu Hiszpanii, towarzyszą śpiewy pieśni religijnych (zwanych saetas), orkiestra i bardzo poruszające uderzenia bębnów.
To, co nas najbardziej zaskoczyło w procesjach, które widzieliśmy, jest fakt, że biorą w nich udział absolutnie wszyscy. Dzieci, młodzież, dorośli, ludzie starsi, kobiety (które również noszą pasos!), mężczyźni. Wielkanoc w Hiszpanii to święto, w które angażuje się cała społeczność.
Wielkanoc w Hiszpanii - największe obchody
Samana Santa świętuje się w absolutnie całej Hiszpanii, jednak największe i najbardziej tradycyjne obchody znajdziesz na południu kraju w Andaluzji.
Jeśli chcesz zobaczyć ogromne procesje i największe figury, niesione nawet przez 300 mężczyzn jednocześnie, udaj się do Malagi lub Sewilli. Co roku organizowane są tam olbrzymie parady, do których miasta szykują się ze sporym wyprzedzeniem. Na niektóre miejsca są biletowane, więc warto poszukać dodatkowych informacji na ten temat. Dodatkowo w Wielki Czwartek w Maladze ma miejsce wyjątkowe wydarzenie. Żołnierze śpiewają hymn “Novio de la muerte” zmarłemu Jezusowi.
Co ciekawe, w Maladze w procesjach można spotkać Antonio Banderasa. Aktor jest członkiem jednego z większych bractw w mieście i co roku niesie jeden z ołtarzy. Tutaj znajdziesz, krótki filmik z jego udziałem.
My jednak z całego serca polecamy Ci udać się do mniejszej miejscowości. Tam procesję będziesz miał, dosłownie, na wyciągnięcie ręki. Poczujesz faktyczne emocje tłumu, zobaczysz z bliska pasos, usłyszysz słowa otuchy dawne costaleros. Nawet jeśli nie znasz hiszpańskiego, to gwarantuję Ci, że sam ton głosu Cię poruszy. Na oficjalnych stronach internetowych czy głównych placach w mieście znajdziesz program wydarzeń na cały Wielki Tydzień. Ponieważ obchody trwają kilka dni, fajnym pomysłem może być też udanie się do kilku mniejszych i większych miejscowości na różne procesje. Często w ciągu dnia odbywa się kilka procesji, ponieważ organizowane są przez różne parafie i bractwa.
Hiszpańskie miejscowości z najciekawszymi tradycjami na Semana Santa
Każde miasteczko w Hiszpanii ma swoje własne zwyczaje i tradycje wielkanocne. Chociaż odwiedzenie każdego będzie na pewno wyjątkowym przeżyciem, to wybrałam tu kilka, które wydały mi się najciekawsze.
- Calanda (Aragón) – La Rompida de la Hora – w Wielki Piątek około południa tysiące osób spotyka się na głównym placu miasta. Wybijają na bębnach poruszający rytm, którym upamiętniają śmierć Jezusa. Tu możesz posłuchać bębnów z Calandy i zobaczyć skalę tego wydarzenia.
- Orihuela (Alicante) – Procesión del silencio (Cicha procesja) – 900 członków bractwa ciszy w Wielki Czwartek o godzinie 23:00 przemierza ulice miasteczka w ciszy i ciemności. Jedynym źródłem światła jest księżyc i latarenki niesione przez pokutników.
- Elche (Alicante) – Procesión de palmas blancas – Elche to miasteczko, które słynie z palm. Nie jest więc zaskoczeniem, że w Niedzielę Palmową to właśnie tu odbywa się jedna z najpiękniejszych procesji, zwana procesją białych palm. Białe palmy towarzyszą tutaj procesjom nieprzerwanie od XV wieku.
- Madryt – Salida del San Pedro el Viejo – wyjście z kościoła Św. Piotra Starego jest jednym z najciekawszych i najtrudniejszych początków procesji. Costaleros muszą tutaj bowiem wyjść z kościoła na kolanach, aby ogromna figura Jezusa zmieściła się w przejściu. Tu znajdziesz filmik z relacją z tego wyjścia.
- Verges (Girona) – Danza de la Muerte – to jedna z najstarszych tradycji wielkanocnych, w średniowieczu podobno była obchodzona w całej Europie. Na ulice Verges podczas procesji wychodzą tysiące szkieletów, aby zatańczyć swój śmiertelny taniec.
- Villanueva de la Serena (Badajoz) – w Niedzielę Wielkanocną ma miejsce jedna z najdziwniejszych procesji. Figura Matki Boskiej “przebiega” około 100 metrów na ramionach costaleros, aby spotkać się ze zmartwychwstałym Jezusem na głównym placu miasta.
- Tudela (Navarra) – Descenso del Angel. W Wielką Niedzielę w mieście opuszczana jest z wieży dziewczynka w przebraniu anioła, która ma zwiastować zmartwychwstanie Matce Boskiej.
Co jedzą Hiszpanie na Wielkanoc?
Wielkanoc w Hiszpanii pod względem kulinarnym nie będzie rozczarowaniem dla wszystkich fanów słodkości. To właśnie różnego rodzaju ciasta są tradycyjnymi hiszpańskim potrawami wielkanocnymi.
- Torrijas – najbardziej popularne ciastko wielkanocne robione w domach. To namoczony w mleku chleb, którego się smaży, a następnie obtacza w cukrze i cynamonie.
- Buñuelos – to ciasto podobne do naszych pączków również obtoczone w cukrze i cynamonie.
- Roscón de Mazapán – ciasto marcepanowe, które tradycyjnie rodzice chrzestni dają w prezencie swoim chrześniakom w Niedzielę Palmową.
A co czeka dla tych, którzy nie przepadają za słodyczami? Tradycyjnym daniem wielkanocnym w Hiszpanii jest el potaje – to gotowana potrawka z dorsza, grochu i świeżego szpinaku.
Semana Santa w Andaluzji - nasze odczucia
Mieliśmy okazję spędzić Semana Santa w niedużym andaluzyjskim miasteczku – Conil – położonym w prowincji Kadyks. Chociaż marzyły mi się ogromne procesje w Sewilli czy Maladze, to jednak bardzo się cieszę, że finalnie zdecydowaliśmy się zostać w Conil. Mogliśmy dokładnie poczuć tradycyjne obchody i emocje tłumu. Pasos mijały nas dosłownie na centymetry. Z rozmów z lokalnymi ludźmi dowiedzieliśmy się więcej niż z większości blogów i filmów, które wcześniej widzieliśmy owlekanocy w Hiszpanii. Niesamowicie było zobaczyć zaangażowanie i oddanie społeczności. Jestem pewna, że obchody w dużych miastach również robią wrażenie, ale z oczywistych względów są bardziej skomercjalizowane. Przejścia procesji ogląda się tam zza barierek.
Zdecydowanie choć raz w życiu polecamy Ci przeżyć Wielkanoc w Hiszpanii, bo jest to wydarzenie, które zostanie z Tobą na lata!
Na koniec jedna uwaga od nas. Semana Santa w Hiszpanii to jeden z bardziej popularnych momentów podróży po kraju. Szkoły mają wtedy wolne i wielu Hiszpanów robi sobie wtedy wakacje wiosenne, więc jeśli chcesz spędzić Wielkanoc w Hiszpanii, to warto zaplanować tę wizytę z odpowiednim wyprzedzeniem.
